To program obejmujący całą Polskę, finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Jest skierowany do kobiet, które są w ciąży i mają 35 lat lub więcej oraz do kobiet, w każdym wieku, które znajdują się w grupie ryzyka wystąpienia chorób genetycznych płodu.
By skorzystać z tego programu trzeba okazać skierowanie od lekarza specjalisty (ginekologa, położnika), prowadzącego ciążę.
Badania prenatalne wykonuje się stosując dwie metody: badania prenatalne nieinwazyjne, wśród których można wymienić USG genetyczne, test na poziom alfa-protein, test na poziom hCH, AFP i estriolu oraz badania inwazyjne, takie jak amniopunkcja, fetoskopia, biopsja trofoblastu i kordocenteza.
Badania nieinwazyjne:
- Badanie USG genetyczne przypomina zwykłe badanie ultrasonograficzne, tyle że jest wykonywane na bardzo czułym sprzęcie przez doświadczonego specjalistę. Takie badanie trwa zwykle od 40 do 60 minut. Bada się pęcherzyk ciążowy i żółtkowy, grubość fałdu karkowego płodu, kości nosowe, zarys i wymiary organów płodu oraz pracę jego serca, długość kości udowych, a także łożysko, pępowinę i płyn owodniowy.
Badanie USG genetyczne pozwala wykryć niektóre choroby genetyczne takie jak: zespół Downa, Edwarda, wady serca, karłowatość, bezmózgowie, wodogłowie, rozszczep wargi lub kręgosłupa.
- Badanie na poziom alfa-fetoproteiny (AFP) polega na zbadaniu krwi. Można dzięki niemu wykryć np. przepuklinę rdzeniową, wady układu nerwowego. Wynik tego badania jest jednak jedynie wskazaniem czy płód znajduje się w grupie ryzyka. Podwyższony poziom AFP jest przyczynkiem do skierowania kobiety ciężarnej na dalsze badania.
- Badania hCH, AFP i estriolu również polegają na badaniu krwi. Taka analiza pozwala wyryć, czy płód jest w grupie ryzyka. Statystyki mówią, że te badania pozwalają wykryć 6 na 10 przypadków zespołu Downa oraz przepuklinę rdzeniową. Podwyższone wyniki wymagają dalszych badań.
Opisane wyżej badania są finansowane przez NFZ. Prywatnie kosztują od 200 do 700 zł.
Badania inwazyjne (dają niemal 100 procentową pewność)
- Amniopunkcja polega na pobraniu płynu owodniowego otaczającego płód i wykonaniu dokładnych analiz laboratoryjnych. Wykonuje się ją około 15-16 tygodnia ciąży u kobiet, które znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka urodzenia dziecka z zespołem Downa lub z innymi wadami rozwojowymi. UWAGA! To badanie zwiększa ryzyko poronienia (1 na 200 badanych kobiet roni ciążę)
- Fetoskopia polega na wprowadzeniu do jamy macicy specjalnego aparatu, który pozwala na zbadanie morfologii krwi i skóry płodu. Badania takie pomagają wykryć wady, które czasem można zoperować, zanim jeszcze dziecko się urodzi. Ryzyko wywołania poronienia tym badaniem wynosi mniej niż 5 procent.
- Biopsja trofoblastu polega na pobraniu próbek płodu już około 10 tygodnia ciąży za pomocą cienkiej igły przez powłoki brzuszne albo przez kanał szyjny macicy. UWAGA! Takie badanie niesie ze sobą bardzo duże ryzyko poronienia (1 na 30 badanych kobiet roni ciążę).
- Kordocenteza jest najbardziej ryzykownym badaniem prenatalnym i zarazem najtrudniejszym. Polega na pobraniu krwi z żyły pępowinowej. Na postawie badań próbki można z niemal całkowitą pewnością wykryć wady genetyczne płodu – analityk bada zestaw chromosomów i strukturę DNA płodu. Za pomocą tego badania można również wykryć wrodzoną infekcję, zakażenia wewnątrzmaciczne, grupę krwi płodu i ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego.
UWAGA! Badania inwazyjne są finansowane przez NFZ, jeśli kobieta uzyska skierowanie od prowadzącego ciążę lekarza. Jedno badanie z tej grupy, wykonywane prywatnie kosztują ok. 1500 zł.
Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży
Jest to program dla kobiet w ciąży, które zostaną na takie badanie skierowane przez lekarza prowadzącego ciążę. Badanie jest dobrowolne – kobieta nie musi wyrazić na nie zgody. Z programu nie mogą korzystać kobiety, u których już wcześniej stwierdzono zakażenie HIV/AIDS.
UWAGA! Do przeniesienie wirusa HIV z matki na dziecko dochodzi najczęściej podczas porodu. Dlatego należy zgłaszać się na badania i poddawać się fachowej opiece, bo to zdecydowanie zmniejszy zagrożenie zdrowia dziecka.
W ramach tego programu odpowiednio przygotowana pielęgniarka, najczęściej w specjalnej poradni, pobiera kobiecie w ciąży krew i wykonuje szybkie badanie tzw. testem jakościowym III generacji, który wykrywa przeciwciała wirusa HIV we krwi.
Jeśli pacjentka uzyska wynik dodatki, czyli stwierdzi się zakażenie wirusem HIV albo uzyska wynik wątpliwy, pacjentka wypełnia anonimową ankietę i zostaje skierowana na ponowne badania do kliniki chorób zakaźnych. Jeżeli wynik będzie pozytywny kobieta zakażona zostanie objęta dalszą opieką do końca ciąży oraz po urodzeniu dziecka. Również dziecko będzie w ramach programu otoczone fachową opieką medyczną.
Program ma na celu przede wszystkim profilaktykę, która może uchronić przed przeniesieniem zakażenia wirusem HIV z matki na dziecko. Dzięki leczeniu można też poprawić stan zdrowia dziecka, które zostało zakażone i zapobiegać u niego rozwojowi choroby.
|
